Asperger Sendromu (Yüksek İşlevli Otizm) Nedir? Belirtileri ve Özellikleri
Asperger Sendromu (Yüksek İşlevli Otizm) Nedir?
Temel Özellikler
Asperger Sendromu genellikle şu özelliklerle tanımlanır:
-
Normal ya da üstün zekâ düzeyi
-
Dil gelişiminde belirgin gecikme olmaması
-
Sosyal iletişim ve etkileşimde zorluklar
-
Sınırlı ve yoğun ilgi alanları
-
Belirli konularda derinleşme ve uzmanlaşma eğilimi
-
Davranışsal katılık ve rutinlere bağlılık
Bu bireyler çoğu zaman belirli alanlarda dikkat çekici başarılar gösterebilirler. Ancak sosyal ilişkilerde, özellikle görgü kuralları, nezaket biçimleri ve sosyal diplomasi olarak tanımlanabilecek “pragmatik” becerilerde zorlanabilirler.
Tanı Konusundaki Tartışmalar
Tipik otizm vakalarında uzmanlar arasında yüksek oranda görüş birliği bulunurken, Asperger Sendromu söz konusu olduğunda tanısal uyum daha düşüktür. Bu durum, Asperger Sendromu’nun sınırlarının net olmaması ve otizm spektrumunun geniş bir yelpazeye sahip olmasıyla ilişkilidir. Günümüzde birçok sınıflandırma sisteminde Asperger Sendromu, ayrı bir tanı olmaktan ziyade Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) kapsamında değerlendirilmektedir.
Üstün Yetenek ve Asperger Sendromu
Asperger Sendromu’nun en dikkat çekici yönlerinden biri, bazı üstün yetenekli bireylerle ilişkilendirilmesidir. Tarihsel olarak bazı bilim insanlarının ve sanatçıların Asperger özellikleri taşıdığı öne sürülmüştür. Örneğin:
-
Ünlü piyanist Glenn Gould
-
Besteciler Ludwig van Beethoven ve Wolfgang Amadeus Mozart
-
Fizikçi Albert Einstein
Bu kişilerin fen bilimleri, matematik ya da sanat alanlarında olağanüstü başarı gösterirken sosyal ilişkilerde zorlandıkları iddia edilmiştir. Ancak bu tür geriye dönük değerlendirmelerin kesin tanı anlamına gelmediğini belirtmek gerekir.
Temple Grandin Örneği
Asperger özellikleriyle anılan en bilinen isimlerden biri Temple Grandin’dir. Zooloji profesörü olan Grandin, hem akademik çalışmaları hem de yazdığı kitaplarla otizm alanına önemli katkılar sağlamıştır. Kendi deneyimlerini paylaşarak otizmin yalnızca bir “bozukluk” değil, farklı bir algılama ve düşünme biçimi olduğunu vurgulamıştır.
Asperger Sendromu: Hastalık mı, Farklılık mı?
Asperger Sendromu giderek daha fazla, tedavi edilmesi gereken bir hastalık yerine nöroçeşitliliğin bir parçası olarak ele alınmaktadır. Özellikle teknoloji ve mühendislik alanlarında çalışan bazı bireylerin Asperger özellikleri taşıdığı ve hatta kendilerini “Aspi” olarak tanımladıkları bilinmektedir. Özellikle teknoloji merkezlerinde ve Silikon Vadisi gibi bölgelerde bu özelliklerin daha yaygın olduğuna dair görüşler bulunmaktadır.
Bu perspektif, Asperger Sendromu’nu bir eksiklikten ziyade farklı bir insanlık durumu olarak değerlendirme eğilimini güçlendirmektedir.
Bolluca Ailesi Diyor ki
Asperger Sendromu, otizm spektrumu içinde yer alan; bilişsel kapasitesi genellikle yüksek, ancak sosyal iletişimde belirgin farklılıklar gösteren bireyleri tanımlayan bir durumdur. Tanı sınırları konusunda tartışmalar sürmekle birlikte, bu bireylerin özellikle belirli alanlarda derinlemesine uzmanlaşma potansiyeline sahip oldukları gözlemlenmektedir.
Günümüzde Asperger Sendromu’nu yalnızca bir bozukluk olarak değil, insan çeşitliliğinin bir parçası olarak değerlendirmek; bireyin güçlü yönlerini destekleyen, sosyal zorluklarını ise anlayış ve uygun destekle ele alan bir yaklaşımı gerektirmektedir.
