Atipik Otizmli Çocuklarda Heyecan Anında Görülen Kasılma Benzeri Hareketler Nasıl Değerlendirilmeli?

Soru

Çocuğumda atipik otizm tanısı bulunuyor. Zaman zaman belden öne eğilip kollarını kasarak yaklaşık 3 saniye süren hareketler yapıyor. Özellikle sevindiğinde veya heyecanlandığında bu davranışlar daha sık ortaya çıkıyor. Okulumuz fırçalama ve masaj uygulamalarını önerdi. Bu hareketleri azaltmak veya ortadan kaldırmak için başka neler yapabiliriz?

Uzman Yanıtı

Öncelikle bu tür hareketlerin tam olarak ne olduğunun netleştirilmesi önemlidir. Otizm spektrumundaki bazı çocuklarda heyecan, mutluluk, yoğun ilgi veya duyusal uyarılma sırasında tekrarlayıcı beden hareketleri görülebilir. Kolları kasma, vücudu germe, eğilme veya kısa süreli dona kalma benzeri davranışlar bazen stereotipik hareketler olarak değerlendirilebilir.

Ancak çocuğunuzun yaşı küçük olduğu ve tarif edilen hareketler kasılma şeklinde tanımlandığı için öncelikle nörolojik açıdan değerlendirilmesi önem taşır. Özellikle hareket sırasında bilinçte değişiklik, çevreyle ilişkinin kesilmesi, gözlerde sabitlenme, dalma, hareket sonrasında yorgunluk veya farklı belirtiler varsa bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulması önerilir. Gerekli görülürse video kaydıyla değerlendirme ve EEG incelemesi planlanabilir.

Eğer yapılan değerlendirmeler sonucunda bu hareketlerin nörolojik bir durumdan değil, heyecan ve duyusal düzenleme ihtiyacından kaynaklanan stereotipik davranışlar olduğu düşünülürse yaklaşım farklı olacaktır.

Bu durumda davranışı doğrudan söndürmeye çalışmak yerine öncelikle işlevini anlamak gerekir. Çünkü bazı stereotipik hareketler çocuğun kendini düzenlemesine, heyecanını kontrol etmesine veya duyusal ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olabilir. Bu nedenle her tekrarlayıcı davranışın mutlaka ortadan kaldırılması hedeflenmez.

Fırçalama ve masaj gibi uygulamalar bazı çocuklarda duyusal düzenlemeye katkı sağlayabilir. Ancak bunların mutlaka çocuğu değerlendiren ergoterapist veya uzman tarafından planlanması gerekir. Her çocuk aynı duyusal müdahaleden aynı şekilde yararlanmaz.

Ayrıca gün içerisinde düzenli hareket aktiviteleri, sallanma, tırmanma, itme-çekme oyunları, ağır iş aktiviteleri olarak adlandırılan yaşa uygun fiziksel etkinlikler ve duyusal düzenleme çalışmaları bazı çocuklarda heyecan anlarında ortaya çıkan hareketlerin sıklığını azaltabilir.

Ailelerin dikkat etmesi gereken bir diğer nokta da davranışın ne zaman ortaya çıktığını kayıt altına almaktır. Hareketlerin hangi durumlarda arttığı, ne kadar sürdüğü, çocuğun o sıradaki duygusal durumu ve çevresel koşullar takip edildiğinde davranışın işlevi daha net anlaşılabilir.

Bolluca ailesi olarak diyoruz ki, öncelikle çocuk nörolojisi tarafından değerlendirme yapılması, ardından çocuğunuzla çalışan uzman ekip tarafından davranışın duyusal mı, heyecana bağlı mı yoksa farklı bir nedene mi bağlı olduğunun belirlenmesi uygun olacaktır. Sebebi netleşmeden yalnızca davranışı söndürmeye odaklanmak yerine, davranışın altında yatan ihtiyacı anlamak daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Kurumlarımızdan destek alabilirsiniz.