Atipik Otizmli Çocuğum Son Dönemde Kendine Zarar Vermeye Başladı, Nedeni Ne Olabilir?

Soru

Merhabalar. Oğlum 10 yaşında ve atipik otizm tanısı var. Konuşması yalnızca temel ihtiyaçlarını ifade edecek düzeyde. Yaklaşık bir aydır kollarını cimciklemeye başladı ve sürekli "he, he" şeklinde aynı sesi çıkarıyor. Hatta kafasını da aynı şekilde tahriş ediyor ve yara oluştu. Bu davranışları neden yapıyor olabilir? Özel eğitim sınıfında eğitim görüyor. Yakın zamanda sınıfa yeni bir öğrenci geldi ve ilk zamanlarda yüksek sesle ağlıyordu. Acaba oğlum bundan etkilenmiş olabilir mi?

Uzman Görüşü

Anlattığınız durum, mutlaka ciddiyetle ele alınması gereken bir değişikliktir. Özellikle daha önce olmayan bir davranışın son bir ay içerisinde başlaması ve kendine zarar verecek düzeye ulaşması, davranışın altında yatan nedenlerin araştırılmasını gerektirir.

Otizmli bireylerde kolları cimcikleme, baş bölgesini tahriş etme veya sürekli aynı sesi çıkarma gibi davranışlar farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bunlardan biri stres ve kaygıdır. Sınıfa yeni bir öğrencinin gelmesi, sınıf düzeninin değişmesi, yüksek sesli ağlamalar veya alışılmış rutinin bozulması bazı çocuklar için önemli bir stres kaynağı olabilir. Özellikle değişikliklere karşı hassas olan otizmli bireylerde bu tür durumlar davranışsal tepkilere yol açabilmektedir.

Ancak davranışın yalnızca yeni öğrenciden kaynaklandığını varsaymak doğru olmayacaktır. Çünkü otizmli bireylerde aniden başlayan kendine zarar verme davranışları bazen fiziksel bir rahatsızlığın da göstergesi olabilir. Diş ağrısı, kulak enfeksiyonu, baş ağrısı, sinüzit, cilt problemleri, alerjiler, mide-bağırsak sorunları veya başka bir sağlık problemi olan çocuklar bunu sözel olarak ifade edemediklerinde davranış değişiklikleriyle gösterebilirler.

Sürekli aynı sesi çıkarması da çeşitli nedenlerle ilişkili olabilir. Kaygı, gerginlik, duyusal düzenleme ihtiyacı, heyecan veya tekrarlayıcı davranışlarda artış bunlardan bazılarıdır. Eğer bu ses çıkarma davranışı da son dönemde başladıysa, diğer değişikliklerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Öncelikle şu soruların yanıtlarını gözlemlemeniz faydalı olacaktır:

• Davranış günün belirli saatlerinde mi artıyor?
• Okul günlerinde ve tatil günlerinde farklılık gösteriyor mu?
• Yeni öğrenciyle aynı ortamda bulunduğunda artıyor mu?
• İstediği bir şey engellendiğinde veya sıkıldığında mı ortaya çıkıyor?
• Uyku, iştah veya günlük rutinlerinde başka değişiklikler var mı?

Başında yara oluşacak kadar kendine zarar vermesi nedeniyle çocuğunuzu takip eden çocuk ve ergen psikiyatristiyle veya gelişimsel değerlendirmesini yapan uzmanla görüşmenizi öneririm. Çünkü davranışın nedeni ne olursa olsun, kendine zarar verme düzeyine ulaşmış olması profesyonel değerlendirme gerektirir.

Sınıfa yeni gelen öğrencinin yüksek sesle ağlamasının etkisi olmuş olabilir; ancak davranışın bir aydır devam etmesi ve fiziksel yaralanmaya neden olması nedeniyle tek açıklama olarak bunu düşünmemek gerekir. Hem çevresel değişiklikler hem de olası tıbbi, duyusal veya psikolojik etkenler birlikte değerlendirilmelidir. Kurumlarımızdan destek ve görüş alabilirsiniz.