Hiperleksi mi, Otizm mi? Belirtiler Neden Azalıyor?

Soru

Hiperleksi Tip 3 mü? Otizm mi? Çocuğumdaki Belirtiler Neden Zamanla Azalıyor?

Merhabalar. Oğlum 5 yaşında. Geçmişte konuşması oldukça sınırlıydı ancak son 7-8 ayda dil gelişimi ve konuşma akıcılığı belirgin şekilde arttı. Geçen yıl otizmden şüphelendik ancak herhangi bir tanı almadık. Sosyal iletişimde ve okul uyumunda zorluklar vardı.

Şu anda "kim, ne, nerede" gibi sorulara rahatlıkla cevap verebiliyor ancak "neden, nasıl, ne zaman" sorularında hâlâ zorlanıyor. Geçen yıl kendi kendine okuma yazma öğrendi ve yazılı materyallere yoğun ilgisi vardı. Akademik konulara da aşırı ilgi duyuyordu. Ancak bu ilgi zamanla azaldı ve daha dengeli hale geldi.

Kısa süreli ekolali görülmüştü fakat artık yok. Hiçbir zaman bağırsak problemi, uyku sorunu veya stereotipik hareketleri olmadı. Günümüzde en belirgin sorunları sosyal uyum, zaman zaman inatçılık ve akranlarına göre hâlâ geride olan dil becerileri. Bununla birlikte artık edat ve bağlaç kullanabiliyor, 5-6 kelimelik cümleler kuruyor ve isteklerini ifade edebiliyor. Göz teması da geçmişe göre oldukça güçlendi. Ayrıca okulda sevdiği arkadaşları bulunuyor.

Bazı uzmanlar hiperleksi tip 3 olabileceğini ve belirtilerin yaş ilerledikçe azalabileceğini söylediler. Çocuğumdaki bu olumlu değişimlerin nedeni ne olabilir?

Cevap

Anlattığınız tabloya bakıldığında en dikkat çekici nokta, gelişimin birçok alanda devam ediyor olmasıdır. Özellikle son bir yıl içerisinde dil becerilerinde, göz temasında, sosyal ilgide ve iletişimde belirgin ilerlemeler yaşanması oldukça olumlu bir göstergedir.

Hiperleksi Tip 3 olarak adlandırılan profilde çocuklar erken yaşta harf, sayı ve okuma becerilerine yoğun ilgi gösterebilirler. Bu çocuklarda zaman zaman otizmi düşündüren belirtiler görülebilir; ancak sosyal iletişim becerileri yaşla birlikte belirgin şekilde gelişebilir ve bazı belirtiler zaman içinde azalabilir. Bu nedenle bazı uzmanlar bu profili otizmden ayrı değerlendirmektedir. Ancak hiperleksi tip 3, tüm uzmanlar tarafından kabul edilmiş resmi bir tanı kategorisi değildir.

Paylaştığınız özellikler arasında:

• Erken ve kendiliğinden okuma yazma öğrenme,
• Yazılara ve akademik içeriklere yoğun ilgi,
• Kısa süreli ekolali öyküsü,
• Dil gelişiminde gecikme,
• Sosyal iletişimde zamanla belirgin iyileşme,
• Arkadaşlık ilişkilerinin gelişmesi,
• Göz temasının güçlenmesi,

hiperleksi profiliyle uyumlu görülebilecek noktalar bulunmaktadır.

Öte yandan, "neden", "nasıl" ve "ne zaman" gibi soyut dil becerilerinde zorlanma, sosyal uyum sorunları ve pragmatik dil becerilerindeki gecikmeler hâlâ desteklenmesi gereken alanlar olarak değerlendirilebilir.

Burada önemli olan, çocuğunuzun bugün hangi tanı grubuna daha yakın olduğundan çok gelişim eğrisinin hangi yönde ilerlediğidir. Anlattıklarınıza göre tablo durağan değil; aksine dil, iletişim ve sosyal becerilerde ilerleme devam ediyor gibi görünüyor.

Bu süreçte:

• Dil ve konuşma çalışmalarına devam edilmesi,
• Akran etkileşimlerinin desteklenmesi,
• Neden-sonuç ilişkileri üzerine sohbetlerin artırılması,
• Hikâye anlatma ve olay sıralama becerilerinin çalışılması,
• Sosyal problem çözme becerilerinin geliştirilmesi,

faydalı olabilir.

Mevcut bilgilerle kesin bir tanı değerlendirmesi yapmak mümkün değildir. Ancak anlattığınız gelişim öyküsü, son bir yılda birçok beceride anlamlı ilerleme olduğunu ve çocuğunuzun gelişimsel olarak olumlu bir seyir gösterdiğini düşündürmektedir. Bu nedenle düzenli takip ve gelişimsel değerlendirmeler, tek bir tanı etiketinden daha değerli bilgiler sağlayacaktır.