Hipotonik Tanılı Çocuğum Cümle Kurarken Zorlanıyor, Ne Yapmalıyım?

Soru

Hipotoni tanılı bir çocuğum var. Bir şeyler anlatmaya çalışırken bazen cümlenin sonunu getiremiyor, geçiştiriyor gibi oluyor. Yaşadığı olayları uzun uzun anlatamıyor. Konuşurken sık sık "ee, ee" diye duraksıyor. Bazı kelimelerin sonundaki ekleri yanlış kullanıyor, özellikle "-de, -da", "-ne, -neyi" gibi eklerde hatalar yapabiliyor. En fazla 5 kelimelik cümleler kuruyor, nadiren 10 kelimeyi buluyor. Geçen yıl artikülasyon terapisi aldı. Bazı seslerde düzelme oldu ancak hâlâ bazı kelimelerde hatalar devam ediyor. Ne yapmalıyım?

Uzman Görüşü

Anlattıklarınız tek başına değerlendirildiğinde kesin bir sorun olduğunu söylemek mümkün değildir. Ancak tarif ettiğiniz durumlar dil gelişimi, anlatım becerileri ve konuşma planlama süreçlerinin ayrıntılı olarak değerlendirilmesini gerektirebilir.

Öncelikle konuşma sırasında görülen "ee, ee" şeklindeki duraksamalar her zaman bir konuşma bozukluğu anlamına gelmez. Özellikle çocuk bir olayı hatırlamaya, düşüncelerini organize etmeye veya doğru kelimeyi bulmaya çalışırken bu tür dolgu sesleri kullanabilir. Ancak duraksamalar sıklaşıyor, anlatımın akıcılığını belirgin şekilde etkiliyor ve çocuğun kendini ifade etmesini zorlaştırıyorsa değerlendirilmesi faydalı olabilir.

Cümlenin sonunu getirememe, olayları ayrıntılı anlatamama ve ek kullanımındaki hatalar ise ifade edici dil becerileriyle ilişkili olabilir. Çocuk bazen ne anlatmak istediğini bilir ancak bunu dil kurallarına uygun şekilde organize etmekte zorlanabilir. Bu durum özellikle hikâye anlatma, yaşadığı bir olayı sıralı şekilde aktarma ve neden-sonuç ilişkisi kurma becerilerinde kendini gösterebilir.

Hipotoni tanılı çocuklarda ağız çevresi kaslarının, solunum koordinasyonunun ve konuşma motor becerilerinin etkilenmesine bağlı olarak artikülasyon sorunları daha uzun süre devam edebilir. Geçmişte terapi almış olmasına rağmen bazı ses hatalarının sürmesi olağan dışı değildir. Ancak bunun hangi seslerde ve ne düzeyde olduğunun bir dil ve konuşma terapisti tarafından yeniden değerlendirilmesi yararlı olacaktır.

Bu süreçte evde şu uygulamaları deneyebilirsiniz:

• Günlük yaşantıda yaşadığı olayları sıralı şekilde anlatmasını teşvik edin.
• "Sonra ne oldu?", "Peki ondan sonra?", "Kim vardı?", "Nerede oldu?" gibi açık uçlu sorular sorun.
• Anlatırken cümlesini hemen tamamlamayın, düşünmesi için zaman tanıyın.
• Kitap inceleme ve resim üzerinden hikâye oluşturma çalışmaları yapın.
• Yanlış ek kullandığında sürekli düzeltmek yerine doğru modeli doğal şekilde tekrar edin.
• Örneğin çocuk "Okula gittimde" dediğinde, "Evet, okula gittiğinde öğretmeninle görüştün." şeklinde doğru kullanımı modelleyebilirsiniz.
• Ekran süresini sınırlandırıp karşılıklı konuşma fırsatlarını artırın.

Eğer çocuğunuz 5 yaş civarında olmasına rağmen olayları anlatırken belirgin zorlanıyor, cümle yapıları yaşıtlarına göre daha kısa kalıyor, ek hataları sık görülüyor ve artikülasyon problemleri devam ediyorsa bir dil ve konuşma terapistinden yeniden kapsamlı değerlendirme almanız faydalı olacaktır. Böylece sorunun daha çok artikülasyon, ifade edici dil, anlatı becerileri veya konuşma akıcılığı alanlarından hangisinde yoğunlaştığı belirlenebilir ve buna uygun destek planlanabilir. Kurumlarımızdan destek ve görüş alabilirsiniz.