Konuşamayan ve Dikkatini Toplamakta Zorlanan Otizmli Öğrenciyle Nasıl Çalışılmalı?

Soru

Öğrencim otizm tanısı almış. 4 yaşında, konuşamıyor, kendini ifade edemiyor ve bu sebepten öfkeleniyor. Sınıfa aldığımda tüm materyallere yöneliyor, dikkati dağılıyor. Beni dinlemek istemiyor, tek başına oynuyor. Boş bir sınıfta almayı düşünüyorum. Sizden öneri bekliyorum.

Uzman Görüşü

Öncelikle öğrencinizin davranışlarını "uyumsuzluk" olarak değil, büyük ölçüde iletişim kurma ve çevreyi anlamlandırma güçlüğünün bir sonucu olarak değerlendirmek faydalı olacaktır. Konuşamayan veya kendini yeterince ifade edemeyen birçok otizmli çocukta öfke, ağlama, materyallere yönelme ya da etkinlikten kaçınma davranışları aslında bir iletişim biçimi olarak karşımıza çıkabilmektedir.

Boş veya uyaranların azaltıldığı bir sınıfta çalışmayı düşünmeniz başlangıç aşamasında yararlı olabilir. Özellikle dikkat süresi kısa olan ve çevresel uyaranlardan kolay etkilenen çocuklarda sadeleştirilmiş ortamlar öğrenmeyi kolaylaştırabilir. Ancak amaç çocuğu sürekli uyaransız bir ortamda tutmak değil, zamanla daha doğal eğitim ortamlarına uyumunu artırmak olmalıdır.

İlk hedefiniz akademik becerilerden önce ilişki kurmak ve ortak dikkat geliştirmek olmalıdır. Çocuk sizi öğrenmenin bir parçası olarak kabul etmeden masa başı çalışmalara geçmek genellikle zorlayıcı olur. Bu nedenle başlangıçta onun ilgisini çeken oyuncakları, etkinlikleri ve duyusal materyalleri belirleyerek etkileşime girmeye çalışın. Önce çocuğun dünyasına girin, ardından onu kendi planladığınız etkinliğe davet edin.

Tüm materyallere yönelmesi durumunda ortamda aynı anda çok fazla materyal bulundurmamaya özen gösterin. O anda kullanılacak materyal görünür olsun, diğerleri kaldırılabilir. Böylece dikkatini sürdürmesi daha kolay hale gelir.

Konuşma becerisi bulunmadığı için alternatif iletişim yöntemleri üzerinde durulması oldukça önemlidir. Resim kartları, görsel seçim panoları, işaret etme, jestler veya uygun görüldüğünde alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri kullanılabilir. Çocuk isteklerini ifade etmeyi öğrendikçe öfke davranışlarında da azalma görülebilir.

Etkinlikleri çok kısa süreli planlamak faydalı olabilir. Başlangıçta 30-60 saniyelik başarılı katılımlar bile önemli bir kazanımdır. Küçük başarıları sık pekiştirmek, uzun süre dikkat beklemekten daha etkili sonuç verebilir.

Ayrıca öğrencinin hangi durumlarda öfkelendiğini gözlemlemeniz önemlidir. Öfke davranışı bir isteği elde etmek, zorlandığı bir etkinlikten kaçmak, dikkat çekmek veya duyusal bir ihtiyacı karşılamak amacıyla ortaya çıkıyor olabilir. Davranışın nedenini anlamak, müdahaleyi daha etkili hale getirecektir.

Bolluca ailesi olarak diyoruz ki, bu yaş grubunda ve bu özelliklere sahip bir çocukta temel hedefler; iletişim kurma becerilerinin geliştirilmesi, ortak dikkat çalışmaları, yönerge alma, taklit becerileri, oyun becerileri ve yetişkinle etkileşimin artırılması olmalıdır. Bu alanlarda ilerleme sağlandıkça dikkat süresi ve öğrenmeye katılım da genellikle artış göstermektedir. Kurumlarımızdan destek ve görüş alabilirsiniz.