Otizmli Bir Çocuk Renkleri ve Sayıları İngilizce Söylüyorsa Ne Yapılmalı?

Soru

3 yaşında otizm spektrum bozukluğu tanısı almış bir öğrencim var. Kendisiyle ağırlıklı olarak ortak dikkat ve iletişim çalışmaları yürütüyoruz. Ancak zaman zaman gördüğü materyallerin renklerini İngilizce olarak söylüyor. Örneğin kırmızı sırayı görünce "red", kırmızı kalemi görünce yine "red" diyor ve hiç hata yapmıyor.

Bunun yanında dokunduğu nesneleri İngilizce olarak sayabiliyor. Ayrıca bir harf gördüğünde o harfle başlayan İngilizce bir kelime söyleyebiliyor.

Ailesi evde Türkçe konuştuklarını ve Türkçe model olduklarını, ancak çocuklarının birçok durumda ısrarla İngilizce karşılıkları kullandığını ifade ediyor.

Bu durum gelişimsel açıdan normal kabul edilebilir mi? Öğrencinin dili daha işlevsel ve doğru kullanabilmesi için eğitim sürecinde nasıl bir yaklaşım izlenmelidir?

Uzman Yanıtı

Öncelikle bu durum tek başına olumsuz bir belirti olarak değerlendirilmemelidir. Günümüzde birçok çocuk, özellikle dijital içeriklere, çizgi filmlere, şarkılara veya eğitici videolara maruz kaldığında renkleri, sayıları, harfleri ve bazı kavramları İngilizce olarak öğrenebilmektedir. Otizm spektrumundaki çocuklarda ise belirli ilgi alanlarına yoğunlaşma eğilimi nedeniyle bu tür bilgilerin beklenenden daha erken ve daha güçlü öğrenildiği görülebilmektedir.

Burada önemli olan nokta çocuğun İngilizce kelimeleri ezberlemiş olması değil, bu kelimeleri hangi amaçla kullandığıdır. Eğer çocuk "red" dediğinde gerçekten kırmızı rengi tanımlıyor, farklı ortamlarda doğru kullanıyor ve kavramı anlıyorsa bu öğrenilmiş bir bilgiye işaret eder. Yani işlevsellik önemlidir.

Ancak değerlendirilmesi gereken asıl konu, çocuğun bu bilgileri sosyal iletişim amacıyla mı kullandığı yoksa yalnızca ilgi alanı kapsamında mı tekrar ettiğidir.

Otizm spektrumundaki bazı çocuklar harfler, sayılar, renkler veya yabancı dil kelimelerine yoğun ilgi gösterebilirler. Bu durum bazen güçlü bir öğrenme alanını yansıtırken bazen de iletişimden bağımsız bir ilgi alanı şeklinde görülebilir.

Eğitim sürecinde amaç İngilizce kelimeleri ortadan kaldırmak olmamalıdır. Bunun yerine çocuğun bildiği kavramları işlevsel iletişim içinde kullanmasını desteklemek daha doğru bir yaklaşım olacaktır.

Örneğin çocuk "red" dediğinde doğrudan düzeltmek yerine;

"Red, evet bu kırmızı kalem."

şeklinde hem çocuğun verdiği doğru cevabı kabul etmek hem de Türkçe karşılığını modellemek faydalı olabilir.

Benzer şekilde sayı sayarken İngilizce sayıyorsa, ardından Türkçe modelleme yapılabilir. Böylece çocuk iki dil arasında bağlantı kurmaya başlayabilir.

Ayrıca renkler, sayılar ve harfler gibi ilgi duyduğu alanlar ortak dikkat, karşılıklı etkileşim ve iletişim çalışmalarında motivasyon aracı olarak kullanılabilir. Çünkü çocuğun ilgisini çeken materyaller üzerinden kurulan etkileşimler genellikle daha verimli olmaktadır.

Bu noktada dikkat edilmesi gereken asıl konu, çocuğun iletişim becerilerinin gelişimidir. Ortak dikkat kurabiliyor mu, isteklerini ifade edebiliyor mu, sorulara yanıt verebiliyor mu, karşılıklı etkileşimi sürdürebiliyor mu gibi beceriler; hangi dili kullandığından daha önemli göstergelerdir.

Bolluca ailesi olarak diyoruz ki, yalnızca renkleri, sayıları veya bazı kavramları İngilizce söylemesi tek başına gelişimsel açıdan kaygı verici bir durum olarak değerlendirilmez. Eğitim sürecinde İngilizce bilgileri bastırmak yerine Türkçe karşılıklarını doğal biçimde modellemek ve çocuğun bu bilgileri sosyal iletişim içinde kullanmasını desteklemek daha uygun bir yaklaşım olacaktır. Kurumlarımızdan destek alabilirsiniz.