Otizmli ve Konuşması Olmayan Çocuklarda Eğitim Süreci Nasıl Desteklenebilir?

Soru

Ağır otizm tanılı bir öğrencim var. Konuşması bulunmuyor ve yoğun tekrarlayıcı davranışlar sergiliyor. Yaklaşık 2 yıldır yönerge takip etme ve taklit becerileri üzerine çalışıyorum ancak belirgin bir ilerleme gözlemleyemedim. Bu süreçte nasıl bir yol izlemeliyim? Eğitim programını farklılaştırmam gerekir mi? Yardımcı olabilirseniz çok sevinirim.

Uzman Görüşü

Konuşması olmayan ve yoğun destek gereksinimi bulunan otizmli çocuklarda gelişim basamakları her zaman beklenen sırayla ilerlemeyebilir. Bir yıl boyunca çalışılmasına rağmen yönerge ve taklit alanlarında ilerleme görülmemesi, öncelikle becerilerin ön koşullarının yeniden değerlendirilmesini gerektirir.

Bu noktada şu alanların ayrıntılı olarak incelenmesi önemlidir:

• Öğrencinin dikkat süresi ve öğrenmeye hazır oluş düzeyi,

• Ortak dikkat becerileri,

• Taklit öncesi gözlem ve yönelim becerileri,

• Pekiştireçlerin yeterince motive edici olup olmadığı,

• Duyusal düzenleme ihtiyaçları,

• İletişim kurma amacı ve isteği.

Bazı öğrencilerde temel sorun yönergeyi anlamak değil, iletişim kurmanın kendileri için anlamlı hale gelmemesidir. Bu nedenle çalışmaların yalnızca masa başı yönerge ve taklit etkinlikleriyle sınırlı kalmaması önerilir.

Öğrencinin ilgi duyduğu oyuncaklar, hareket etkinlikleri veya duyusal aktiviteler üzerinden iletişim fırsatları oluşturulabilir. İstediği etkinliği başlatmak, sürdürmek veya yeniden elde etmek için göz teması, işaret etme, resim kullanma, ses çıkarma ya da alternatif iletişim yöntemleri teşvik edilebilir.

Ayrıca öğrencinin performansını küçük basamaklara ayırarak değerlendirmek faydalı olabilir. Örneğin doğrudan motor taklit yerine önce yetişkine yönelme, hareketi izleme, kısa süreli dikkat sürdürme ve ardından tek aşamalı taklit becerilerine geçilebilir.

Eğer uzun süredir benzer yöntemlerle çalışılıyor ve ilerleme gözlenmiyorsa, eğitim programının yeniden yapılandırılması, farklı öğretim yaklaşımlarının değerlendirilmesi ve mümkünse multidisipliner bir ekip tarafından öğrencinin tekrar gözden geçirilmesi yararlı olacaktır. Durumu ağır seyreden otizmli çocuklarda ilerleme bazen çok küçük adımlarla gerçekleşebilir; bu nedenle hedeflerin bireysel performansa göre yeniden düzenlenmesi önem taşır.

Konuşması olmayan ve yoğun tekrarlayıcı davranışlar gösteren otizmli çocuklarda ilerleme bazen beklenenden daha yavaş olabilir. Uzmanlarımız, bu durumda yalnızca yönerge ve taklit çalışmalarına odaklanmak yerine iletişim, motivasyon ve ortak dikkat becerilerinin de değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.