Otizmli Çocuklarda Değişken Ruh Hali ve Takıntılar
Soru
Otizm tanılı bir öğrencimiz bulunuyor. Her hafta farklı bir ruh haliyle derse geliyor. Bir hafta oldukça uyumlu ve istekliyken, bir sonraki hafta derse girmekte ciddi direnç gösterebiliyor. Bazen belirgin takıntıları ön plana çıkıyor ve bu durum eğitim sürecini zorlaştırıyor. Sorunun kaynağını bir türlü net olarak belirleyemiyoruz. Bu değişken ruh hali ve takıntılarla nasıl başa çıkabiliriz? Eğitim ortamında hangi yaklaşımlar etkili olabilir?
Uzman Görüşü
Otizm spektrum bozukluğunda çocukların duygu durumları ve davranış örüntüleri dönemsel olarak değişiklik gösterebilir. Derse katılımda yaşanan direnç; duyusal hassasiyetler, rutinlerdeki değişiklikler, uyku düzenindeki bozulmalar, sağlıkla ilgili sorunlar, aile içi yaşantıda meydana gelen farklılıklar veya çocuğun iletişim kurmakta zorlandığı ihtiyaçlarından kaynaklanabilir. Bu nedenle öncelikle davranışın ortaya çıktığı zamanlar sistematik biçimde kayıt altına alınmalı ve olası tetikleyiciler belirlenmelidir.
Takıntılı davranışlar ise çoğu zaman çocuğun kendini güvende hissetme ihtiyacının bir yansımasıdır. Bu davranışları tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, işlevlerini anlamak ve daha esnek alternatifler geliştirmek önemlidir. Görsel programlar kullanmak, geçişleri önceden haber vermek, sınıf rutinlerini öngörülebilir hâle getirmek ve çocuğun ilgi alanlarını eğitim sürecine kontrollü biçimde dâhil etmek faydalı olabilir.
Ayrıca aile ile düzenli bilgi paylaşımı yapılması, ev ve okul gözlemlerinin karşılaştırılması ve gerekirse çocuk psikiyatristi, dil ve konuşma terapisti ile ergoterapistten oluşan multidisipliner bir ekipten destek alınması önerilir. Unutulmamalıdır ki her davranış bir mesaj taşır. Önemli olan, davranışın ardındaki ihtiyacı doğru okuyarak çocuğun kendini daha iyi ifade edebilmesini sağlayacak destekleyici stratejiler geliştirmektir. Kurumlarımızdan destek alabilirsiniz.
