Otizmli Çocuklarda Ezber Konuşma (Ekolali)

Soru

Çocuğum otizm spektrum bozukluğu tanısı ile yaklaşık iki yıldır özel eğitim ve ergoterapi desteği almaktadır. Bu süreçte çeşitli gelişmeler gözlemlesek de iletişim alanında bazı güçlüklerin devam ettiğini düşünüyoruz.

Özellikle konuşma sırasında çoğu zaman ezberlenmiş ifadeler kullanmakta, duyduğu cümleleri tekrar etmekte veya belirli kalıplarla iletişim kurmaktadır. Ancak bu ifadelerin her zaman bulunduğu duruma uygun olmadığı hissine kapılıyoruz. Bu nedenle eğitim sürecinde eksik kalan bir alan olup olmadığını merak ediyoruz.

Bu durumda;

• Ezber konuşma (ekolali) otizmli çocuklarda neden görülür?

• İki yıldır eğitim almasına rağmen bu durumun devam etmesi normal midir?

• Çocuğun iletişim becerilerini geliştirmek için hangi alanlara odaklanılmalıdır?

• Mevcut eğitim programının yeniden değerlendirilmesi gerekli olabilir mi?

Yanıt

Otizm spektrum bozukluğunda sık görülen iletişim özelliklerinden biri ekolali olarak adlandırılan ezberlenmiş veya duyulan ifadelerin tekrar edilmesidir. Çocuk bazen duyduğu cümleyi hemen tekrar edebilir, bazen de daha önce duyduğu bir ifadeyi farklı zamanlarda kullanabilir.

Ekolali her zaman olumsuz bir durum olarak değerlendirilmemelidir. Birçok çocuk için bu davranış iletişim kurma çabasının bir parçasıdır ve dil gelişiminin belirli aşamalarında işlevsel bir rol üstlenebilir. Ancak önemli olan, çocuğun kullandığı ifadelerin anlamını ne ölçüde kavradığı ve dili ne kadar esnek kullanabildiğidir.

Özel eğitim ve terapi süreçlerinde yalnızca kelime sayısının artması değil, dilin işlevsel kullanımı da hedeflenmelidir. Çocuğun;

• Sorulara uygun yanıt verebilmesi,

• İhtiyaçlarını ifade edebilmesi,

• Karşılıklı sohbet başlatabilmesi,

• Konuşmayı sürdürebilmesi,

• Duygu ve düşüncelerini aktarabilmesi,

• Öğrendiği ifadeleri farklı ortamlara uyarlayabilmesi

gibi becerileri değerlendirilmelidir.

İki yıldır eğitim alıyor olmasına rağmen ekolalinin devam etmesi tek başına eğitim sürecinin yetersiz olduğu anlamına gelmez. Ancak mevcut hedeflerin gözden geçirilmesi, dil ve iletişim alanındaki gelişimin ayrıntılı değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Bu noktada eğitim ekibi ile görüşülerek aşağıdaki soruların değerlendirilmesi önerilebilir:

• Çocuğun iletişim hedefleri güncel ihtiyaçlarına uygun mu?

• Alıcı ve ifade edici dil becerileri hangi düzeyde?

• Karşılıklı konuşma becerileri yeterince çalışılıyor mu?

• Sosyal iletişim hedefleri eğitim programında yer alıyor mu?

• Öğrenilen beceriler günlük yaşama genellenebiliyor mu?

Bazı durumlarda konuşma ve dil terapisi desteği, sosyal iletişim çalışmaları veya mevcut eğitim hedeflerinin yeniden yapılandırılması fayda sağlayabilir.

Bolluca ailesi diyor ki, otizmli çocuklarda ezber konuşma sık görülen bir iletişim özelliğidir. Ancak temel amaç yalnızca konuşmanın artması değil, dilin anlamlı, işlevsel ve karşılıklı iletişim amacıyla kullanılabilmesidir. Bu nedenle çocuğun mevcut gelişim düzeyinin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi ve eğitim hedeflerinin düzenli aralıklarla güncellenmesi önem taşımaktadır.