Otizmli Çocuklarda Sürekli Tekrarlayan Konuşmalar (Ekolali) ile Nasıl Baş Edilebilir?

Soru

Çocuğum 5 yaşında ve otizmli bir birey. Birçok konuda ilerleme kaydettik ancak izlediği veya duyduğu şeyleri her zaman olmasa da çoğu zaman ezberleyip tekrar ediyor. İlginç olan, arada iletişime giriyor ama sonra yine tekrarlamaya devam ediyor. Uyardığımda ise "dur, şunu bitireyim, öyle cevap vereyim" diyor. Bu konuda ne yapabiliriz?

Cevap

Anlattığınız durum, otizmli çocuklarda sık görülen "ekolali" veya "tekrarlayıcı sözel davranışlar" kapsamında değerlendirilebilir. Özellikle çocuğunuzun "dur, şunu bitireyim, sonra cevap vereyim" demesi dikkat çekici bir ayrıntıdır. Bu ifade, tekrarların tamamen kontrolsüz olmadığını ve çocuğunuzun bu süreçte belirli bir zihinsel düzenleme yaptığını düşündürebilir.

Öncelikle bu davranışı her durumda engellemeye çalışmak yerine, hangi durumlarda arttığını gözlemlemek önemlidir. Heyecanlandığında, sıkıldığında, beklerken, yorulduğunda veya kaygılandığında mı daha fazla tekrar ediyor? Bu sorunun yanıtı, davranışın işlevini anlamaya yardımcı olur.

Eğer tekrarlar günlük yaşamı, öğrenmeyi veya sosyal iletişimi belirgin şekilde engellemiyorsa tamamen ortadan kaldırılması hedeflenmeyebilir. Bunun yerine, çocuğun dikkatini karşılıklı iletişime yönlendirecek etkinlikler artırılabilir. Örneğin kısa soru-cevap oyunları, sıra alma çalışmaları, ortak dikkat etkinlikleri ve sohbet başlatma becerileri desteklenebilir.

Tekrarların yoğunlaştığı anlarda doğrudan "Bunu söyleme" demek yerine, "Şimdi bana ne düşündüğünü anlatır mısın?" veya "Bu cümleyi söyledikten sonra benim soruma cevap verebilir misin?" gibi yönlendirmeler daha işlevsel olabilir. Böylece çocuğun iletişim kurma motivasyonu korunurken konuşmayı daha esnek kullanması desteklenebilir.

Ayrıca izlediği içeriklerin süresi ve niteliği de gözden geçirilebilir. Bazı çocuklar çizgi film, reklam, video veya şarkı sözlerini yoğun biçimde hafızalarına alıp tekrar etme eğilimi gösterebilir. Günlük yaşamda gerçek etkileşimlere, oyunlara ve karşılıklı konuşmalara daha fazla yer verilmesi faydalı olabilir.

Çocuğunuzun iletişim kurabilmesi, sorulara yanıt verebilmesi ve gerektiğinde tekrarları durdurabildiğini ifade etmesi olumlu göstergelerdir. Bu nedenle durumun tamamen olumsuz bir davranış olarak değerlendirilmesinden ziyade, iletişim becerilerini daha işlevsel hale getirecek çalışmalarla desteklenmesi uygun olacaktır. Kurumlarımızdan destek alabilirsiniz.