Çocuğum Son Zamanlarda Sürekli Tükürmek İstiyor, Bu Davranışın Nedeni Ne Olabilir?

Soru

Çocuğumda zaman zaman diş gıcırdatma davranışı oluyor. Ayrıca özellikle sıkıldığı zamanlarda anlamsız sesler çıkarabiliyor. Son haftalarda ise yeni bir davranış ortaya çıktı. Sürekli tükürmek istiyor. 

Bunun dışında ismine tepki veriyor, göz teması kuruyor ve komutları anlayabiliyor. Parmakla işaret ediyor, dikkat çekmek istediği şeyleri gösterebiliyor. Kelime dağarcığında anne, baba, dede, abla gibi kelimeler bulunuyor. Ayrıca "uçak gitti", "bak kuş" gibi iki-üç kelimeli ifadeler de kullanabiliyor.

Özel eğitime başladıktan sonra tutturmaları ve ağlama nöbetleri belirgin şekilde azaldı. Ancak tükürme davranışı yeni ortaya çıktı. Bazen ağzında tükürüğü biriktiriyormuş veya sürekli yutkunma ihtiyacı hissediyormuş gibi görünüyor.

Bu davranışın nedeni ne olabilir? Duyusal bir ihtiyaçla mı ilişkili olabilir, yoksa farklı bir durum açısından değerlendirilmesi gerekir mi?

Uzman Yanıtı

Öncelikle çocuğunuzu birebir değerlendirmeden kesin bir yorum yapmak mümkün değildir. Ancak anlattığınız tablo üzerinden genel bir değerlendirme yapılabilir.

Paylaştığınız bilgilerde ismine tepki vermesi, göz teması kurması, işaret ederek dikkat paylaşabilmesi, söylenenleri anlaması ve iki-üç kelimeli ifadeler kullanabilmesi gelişim açısından olumlu özellikler olarak değerlendirilebilir. Ayrıca özel eğitim sonrasında ağlama ve tutturma davranışlarının azalması da desteklerden fayda gördüğünü düşündürmektedir.

Tükürme davranışına gelince, bu davranışın altında farklı nedenler bulunabilir. Özellikle sonradan ortaya çıkmış olması davranışın işlevini araştırmayı önemli hale getirir.

Bazı çocuklarda tükürme davranışı ağız çevresinden gelen duyusal girdilerden hoşlanma veya ağız farkındalığını artırma amacıyla görülebilir. Diş gıcırdatma, ağızla ses çıkarma ve tükürme gibi davranışlar bazen aynı duyusal ihtiyacın farklı şekillerde ortaya çıkması olabilir.

Bazı durumlarda çocuklar yeni keşfettikleri bir davranışı çevrenin tepkisini görmek için tekrar edebilirler. Ancak anlattığınız örnekte çocuğun özellikle uzaklaşıp tükürdükten sonra geri gelmesi, davranışın dikkat çekmekten çok alışkanlık veya duyusal bir ihtiyaçla ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.

Ağızda tükürük biriktirme, sık yutkunma isteği veya ağızla ilgili farklı davranışlar varsa kulak burun boğaz ve diş sağlığı açısından da değerlendirme yapmak faydalı olabilir. Nadiren de olsa ağız içi rahatsızlıklar, geniz akıntısı, boğaz tahrişi veya reflü gibi durumlar çocuklarda tükürükle ilgili davranışları artırabilir.

Bu nedenle öncelikle davranışın hangi durumlarda ortaya çıktığını gözlemlemenizi öneririm. Sıkıldığında mı, heyecanlandığında mı, boş kaldığında mı, belirli ortamlarda mı artıyor? Bu soruların cevabı davranışın işlevini anlamaya yardımcı olacaktır.

Davranış henüz yeni başlamışsa aşırı dikkat çekmeden takip edilmesi, uygun davranışların pekiştirilmesi ve çocuğunuzla çalışan ergoterapist veya özel eğitim uzmanıyla paylaşılması uygun olacaktır.

Eğer tükürme davranışı giderek artarsa, günlük yaşamı etkilemeye başlarsa veya ağız, boğaz ve yutma ile ilgili başka belirtiler eşlik ederse çocuk doktoru veya kulak burun boğaz uzmanı değerlendirmesi de düşünülebilir.

Bolluca ailesi olarak diyoruz ki, anlattığınız tabloya bakıldığında davranışın duyusal bir ihtiyaçla ilişkili olma ihtimali bulunmaktadır. Ancak davranışın işlevi ve eşlik eden belirtiler değerlendirilmeden kesin bir neden söylemek mümkün değildir. Süreç içinde sıklığı, ortaya çıktığı durumlar ve eşlik eden davranışlar dikkatle takip edilmelidir.

Kurumlarımızdaki uzmanlardan destek alabilirsiniz.