Çocuğumda Uyaran Eksikliği mi, Gelişimsel Gecikme mi? Nasıl Bir Yol İzlemeliyiz?

Soru

2,5 yaşındaki oğlumun dil gelişimi ve sosyal iletişimiyle ilgili kaygılarım var. Daha önce ekran maruziyeti oldu. Şu an ekranı tamamen kaldırdık, oyun grubuna gidiyor ve gelişmeler görüyoruz. Ancak konuşması akıcı değil, bazen duyduklarını tekrar ediyor ve bazı alanlarda akranlarının gerisinde gibi görünüyor. Haftada 2 gün özel eğitim aldırmalı mıyım, başka neler yapabiliriz?

Uzman Görüşü

Öncelikle anlattığınız tabloya baktığımda dikkat çeken nokta, son aylarda belirgin bir gelişim göstermesi. Özellikle ekranın kaldırılmasından sonra işaret etmenin başlaması, kelime sayısının artması, sizi sözel olarak yönlendirmeye başlaması ("anne gel", "al", "ver" gibi), taklit becerilerinin gelişmesi, oyun grubuna uyumunun artması ve hayali oyunlar kurabilmesi oldukça değerli kazanımlardır.

Ayrıca amacına uygun oyuncak kullanımı, çocukların yaptıklarını taklit etmesi, öğretmeni takip edebilmesi, ortak etkinliklere giderek daha fazla katılması ve sosyal ilgisinin bulunması da olumlu göstergeler arasında yer alıyor.

Ancak bunun yanında dil gelişimi açısından hâlâ destek gerektiren alanlar olduğu da anlaşılıyor.

Özellikle:

• Kelime dağarcığının yaşıtlarının gerisinde olması,
• İki yönlü sohbet başlatma ve sürdürmede zorlanması,
• Bazı ifadeleri tekrar etmesi (ekolali benzeri tekrarlar),
• Her söyleneni tam olarak anlamadığını düşünmeniz,
• Dikkatini uzun süre bir etkinlikte sürdürememesi,

yakından takip edilmesi gereken alanlardır.

"Toka nerede?" sorusunu duyduktan sonra "Emre toka nerede?" şeklinde tekrar etmesi bu yaş döneminde bazen dil öğrenme sürecinin bir parçası olarak görülebilir. Özellikle ifade edici dil becerileri henüz yeterince gelişmemiş çocuklar, cevap vermeden önce soruyu tekrar edebilirler. Bunun tek başına değerlendirilmesi doğru olmaz. Önemli olan bu tekrarların zamanla azalması ve yerine anlamlı cevapların gelmesidir.

Anlattıklarınıza göre çocuğunuzda ilerleme olması sevindirici bir durumdur. Gelişimsel sorunlarda en değerli göstergelerden biri çocuğun zaman içinde yeni beceriler kazanmasıdır. Siz son 3-4 ay içinde işaret etme, kelime artışı, taklit ve sosyal katılım gibi alanlarda ilerleme tarif ediyorsunuz.

Haftada 2 gün özel eğitim veya gelişimsel destek alması faydalıdır. Ancak burada önemli olan "saat sayısından" çok eğitimin niteliğidir. Bu yaşta en etkili müdahale yalnızca masa başı çalışmalar değil; oyun temelli, iletişim odaklı ve aileyi sürece dahil eden uygulamalardır.

Evde de şu çalışmaları sürdürebilirsiniz:

• Günlük rutinlerde sürekli konuşarak dil modeli sunun.
• Açık uçlu sorular sorun ancak cevap vermesi için zaman tanıyın.
• Kitap okuma sürelerini artırın.
• Taklit oyunları oynayın.
• Bir isteğini işaretlemeden veya çekiştirmeden ifade ettiğinde hemen pekiştirin.
• Akranlarla kontrollü sosyal etkileşim fırsatları oluşturun.
• Şarkılar, hareketli oyunlar ve sıra alma etkinlikleri yapın.

Bolluca ailesi olarak diyoruz ki;  anlattığınız tablo, ilerleme gösteren ve destekle gelişmeye devam eden bir çocuğu düşündürüyor. Ancak internet üzerinden kesin tanısal yorum yapmak mümkün değildir. Çocuğunuzu takip eden çocuk psikiyatristi, gelişim pediatristi veya gelişim uzmanının önerileri doğrultusunda ilerlemek en doğru yaklaşım olacaktır. Oyun grubuna devam etmeniz ve ek olarak haftada birkaç saat bireysel gelişimsel destek veya dil-konuşma odaklı çalışma planlamanız yararlı olabilir. Düzenli takiplerle gelişimin yönünü değerlendirmek, tek bir değerlendirme sonucundan daha kıymetlidir. Kurumlarımızdan destek, eğitim ve görüş alabilirsiniz.