Öğrencilerde Materyalleri Ağzına Alma Ve Yalama Davranışı Nasıl Azaltılır?
Soru
Ders esnasında materyalleri ağzına alan ve yalayan bir öğrencimiz var. Bu davranışı nasıl azaltabiliriz?
Uzman Cevabı
Bu davranışı “yasaklayarak” bitirmek genelde işe yaramaz; çünkü çoğu zaman altında duyusal ihtiyaç (oral arayış), bazen de stres/uyaran düzenleme vardır. Etkili yol, işlevi anlayıp yerine güvenli bir alternatif koymak ve sınıf içinde net bir sistem kurmaktır.
1) İşlevi netleştirin:
Ne zaman artıyor? (sıkılınca, zor görevde, beklerken?)
Hangi materyaller? (plastik, metal, kalem?)
→ Bu, müdahaleyi belirler.
2) Güvenli alternatif verin:
“Yalama yok” , "Ağzına alma" demek yerine:
- Çiğneme bilekliği/kolyesi (lisanslı, güvenli)
- Kalın pipetle içecek, sakız (uygunsa)
- Sert-gevrek atıştırmalıklar (mola zamanında)
→ Aynı duyusal ihtiyacı karşılar.
3) Net kural + yönlendirme:
“Materyal yalanmaz. İstersen bunu kullan.”
→ Uzun açıklama yok, her seferinde aynı cümle.
4) Önleyici plan kurun:
Yalamanın arttığı zamanlara önceden alternatif verin.
Örn: zor etkinlikten önce “oral araç” sunmak.
5) Dikkati davranıştan çekin:
Aşırı tepki (kızma, uzun konuşma) davranışı artırır.
Sakin şekilde yönlendir, davranışı büyütme.
6) Doğru davranışı yakala:
Materyali uygun kullandığında anında fark edin:
“Kalemi güzel kullandın.”
→ Kısa ve net pekiştirme.
7) Materyal düzenlemesi yapın:
- Ağıza götürmesi zor materyaller seçin
- Gerekirse masa üstünü sadeleştirin
- Kişisel materyal kutusu kullanın
8) Duyusal destek (uzun vadede):
Ergoterapi/duyu bütünleme desteği varsa, oral duyusal profil üzerinden plan yapılmalı.
Alternatif vermeden sadece engellemek → davranışı gizli şekilde sürdürür ya da başka forma çevirir.
Alternatif + yapı + tutarlılık → kalıcı azalma sağlar.
Kurumlarımızdan ergoterapi desteği, görüş ve öneri alabilirsiniz.
